Waar mens en water samenwerken

Waterbeheer in Kinderdijk

Kinderdijk is geen decor uit een geschiedenisboek. Het is een levend landschap waar Nederland al eeuwenlang laat zien hoe je met het water kunt samenleven, en overleven. Wat nu een wereldberoemd molengebied is, begon ooit als een nat, onbewoonbaar veengebied. Zonder slimme oplossingen, samenwerking en doorzettingsvermogen zou dit gebied allang zijn teruggegeven aan het water.

Droge voeten in een nat land

In plaats van boven op een berg te wonen, leven we hier in een dal. Water stroomt altijd naar het laagste punt – en dat is Kinderdijk. Alleen slim waterbeheer houdt het buiten.

 

Daarom werden er molens gebouwd, sloten gegraven, sluizen geplaatst en dammen aangelegd. Alles om het water onder controle te houden. Maar het gaf zich nooit zomaar gewonnen. Regen, rivieren en zeespiegelstijging zorgden voor constante dreiging. Daarom is waterbeheer in Nederland geen eenmalig project, maar een eeuwenlange strijd. En in Kinderdijk zie je precies hoe die strijd gevoerd werd – en nog steeds wordt.

Nieuwe kanaal Nederwaard 1369

Ramp op ramp, met een oplossing

Maar techniek alleen was niet altijd genoeg. Het water bleef onverwacht toeslaan, wat hele dorpen trof. Boeren verloren hun land, dorpen liepen onder en mensen moesten keer op keer opnieuw beginnen.

De oplossing? Samenwerken. In 1277 bracht graaf Floris V de versnipperde machthebbers van de Alblasserwaard bij elkaar. Hij dwong ze om voortaan samen het water te beheersen. Zo ontstonden de eerste waterschappen: een vorm van democratische samenwerking die de basis legde voor het Nederland van nu.

Zonder waterschappen zou Kinderdijk vandaag de dag een groot meer zijn.

De kracht van de polder

Waterbeheer draait om balans. Niet alleen om water weg te pompen, maar juist om het waterpeil in alle seizoenen op het juiste niveau te houden. In Kinderdijk zie je hoe dat in de praktijk werkt: het gemaal slaat aan bij hoog water, de boezems vangen het extra water op en dat wordt gecontroleerd naar de rivier afgevoerd. In droge periodes wordt er juist water ingelaten om de stand en de bodem op peil te houden. Het is een fijn afgestemd samenspel tussen techniek en natuur met mensen en machines.

 

De molens van Kinderdijk zijn dus geen decorstukken, het zijn werkpaarden uit vroegere eeuwen, die nog altijd volledig kunnen draaien. Ze maken deel uit van een watermanagementsysteem dat vandaag de dag wordt voortgezet met moderne gemalen.

Wat eruitziet als een ansichtkaart, blijkt een eeuwenoud verdedigingssysteem.

Waterbeheer wereldwijd vs. Kinderdijk

UNESCO ziet het waterbeheersysteem van Kinderdijk niet alleen als een technisch hoogstandje, maar ook als voorbeeld voor andere landen. De manier waarop het water wordt geregeld en het gebied wordt bestuurd, is in veel plekken buiten Nederland nagebouwd en aangepast, vooral in gebieden waar water veel problemen geeft.

 

Tegenwoordig blijft Kinderdijk relevant als inspiratiebron: het laat zien hoe mensen zich al eeuwenlang aanpassen aan wateromstandigheden. De manier waarop hier wordt omgegaan met schommelende waterstanden, bodemdaling en zeespiegelstijging maakt Kinderdijk tot een leerzame omgeving voor vraagstukken rond klimaatadaptatie. Zo komt eeuwenoude kennis samen met actuele uitdagingen – en dat zie je nergens zo tastbaar als hier.

Luchtfoto van de boezems in Kinderdijk met een paar molens

Wil je zelf zien hoe Nederland het water te slim af is?